1 juli 2026, Manon
Midden op het Drentse platteland is het tegenwoordig heerlijk ontspannen bij ons op de Jachthut, dat pal naast het Linthorst Homankanaal ligt. Een ogenschijnlijk rustig kanaal, waar je tegenwoordig vooral vissers en fietsers treft. Maar als je honderd jaar terug in de tijd gaat, zag het leven er hier heel anders uit. De crisisjaren ’20 en ’30 hakten er stevig in. Om werkloosheid tegen te gaan, moesten mannen uit de wijde omtrek verplicht de Drentse modder in om kanalen te graven. Dit is het zweet-en-tranen-verhaal achter het Linthorst Homankanaal, de inspiratie voor onze Break-in Room.
Zware houten kruiwagens
Vanaf de zomer van 1923 werd er met de hand gegraven, tien uur per dag, zes dagen per week. De mannen stonden vaak met natte voeten in de modder en moesten zware houten kruiwagens (zonder kogellagers!) door het keiharde leem duwen.
Ze sliepen in houten barakken langs het tracé. Journalisten noemden deze keten destijds een “El Dorado” voor de werkloze veenarbeiders, maar de mannen zelf zagen het meer als een tuchtkolonie. Er was bar weinig privacy, het eten was karig, en als je protesteerde tegen de omstandigheden of het extreem lage loon (op een gegeven moment was dit gedaald naar 22,5 cent per uur!), werd je ontslagen. “Ledigheid is des duivels oorkussen”, was de strenge opvatting van de bestuurders.
De bom barst in Barak 3
Eind 1924 was de maat vol. De woede over het zware werk, kapotte schoenen en te weinig geld voor brood kwam tot uitbarsting in barak 3 op de Hullen in Drijber. De boel werd kort en klein geslagen: bedden, tafels en zelfs de kachels vlogen door de ramen naar buiten. Een staking was het gevolg, maar tegen de macht van de overheid konden de arbeiders weinig beginnen.
Feest voor de hotemetoten
Toen het kanaal in september 1926 eindelijk af was, werd er groots feest gevierd in Beilen. Hoge heren in pakken, waaronder de naamgever Commissaris van de Koningin Jhr. Mr. J.T. Linthorst Homan, gaven toespraken en kregen koninklijke onderscheidingen. Er trok zelfs een gigantische historische optocht door de straten. En de 200 arbeiders die nog aan het werk waren? Die kregen welgeteld één dagje vrij (mét behoud van loon, dat wel). “Het is ook voor hen feest!”, schreef de krant toen vrolijk.
Druk verkeer op het water
Al dat zwoegen bleek niet voor niets, want het kanaal werd al snel druk bevaren. In 1927 voeren er maar liefst 1.220 schepen door het Linthorst Homankanaal. Vooral trekschuiten bepaalden het beeld op het water. Stond er een goede bries, dan gingen de zeilen omhoog. Was het windstil? Dan moest een paard vanaf het jaagpad langs de waterkant het zware schip voorttrekken.
Het kanaal werd een belangrijke slagader voor Drenthe. Dagelijks voeren er schepen voorbij volgeladen met turf uit de omgeving van Nieuw-Amsterdam, via Friesland op weg naar het westen van het land. Naast turf werd er in de eerste jaren vooral veel kalksteen, kunstmest en grind vervoerd. Later kwamen daar volle schepen met Drentse aardappelen, suikerbieten en VAM-compost bij. Zo veranderde de zompige graafplek van de arbeiders uiteindelijk in een levendige handelsroute dwars door het landschap.
Van de Drentse modder naar de Break-In
Dat schrille contrast tussen het keiharde werken in de modder en de strenge opzichters die de lakens uitdeelden, is de basis voor de Break-in Room bij Taribush.
In deze ‘omgekeerde escaperoom’ duiken jullie in de rol van die Drentse kanaalgravers. Jullie zijn alleen wat slordig geweest: de strenge opzichter Linthorst Homan heeft al jullie gereedschap verstopt. Jullie taak? Uitvogelen waar alles gebleven is en zo snel mogelijk naar binnen zien te komen.
Gelukkig is de beloning tegenwoordig een stuk beter dan in 1926. Geen droog brood na 50 uur ploeteren in de kou, maar de gezelligheid van de Jachthut, een ijskoud biertje en een brandende barbecue. Durven jullie het aan om in de modderige voetsporen van de arbeiders te treden?
